Hospital Flooring: Choosing a Clean, Safe and Easy-Care System

The short answer: พื้นโรงพยาบาลควรเป็นผิวเรียบไร้รอยต่อ ไม่ดูดซับของเหลว ทนน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ทำความสะอาดทุกวัน และลดการลื่น ทางเดินและห้องผ่าตัดนิยมใช้ Epoxy Self-Leveling ห้องพักผู้ป่วยและห้องไตเทียมนิยมใช้แผ่น PVC แบบ Homogeneous ที่เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อน ส่วนครัวและห้องซักรีดที่เจอน้ำร้อนควรใช้ PU Concrete

โรงพยาบาลเป็นอาคารที่พื้นทำงานหนักตลอด 24 ชั่วโมง ทั้งเตียงเข็น รถเข็นอุปกรณ์ การถูพื้นด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อหลายรอบต่อวัน และผู้ใช้ที่เป็นผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุซึ่งลื่นล้มง่าย การเลือกพื้นโรงพยาบาลจึงต้องดูทั้งความสะอาด ความปลอดภัย และวิธีปรับปรุงที่ไม่รบกวนการให้บริการ

บทความนี้สรุปจากงานพื้นโรงพยาบาลจริงของทีม DMH Groups ทั้งทางเดิน ห้องผ่าตัด ศูนย์ไตเทียม และพื้นที่บริการ ประกอบกับแนวทางควบคุมการติดเชื้อจากสิ่งแวดล้อมในสถานพยาบาลของ CDC สหรัฐอเมริกา ซึ่งแนะนำให้เลี่ยงพื้นพรมในโซนที่คนสัญจรมากหรือมีโอกาสหกเลอะ เช่น ห้องผ่าตัด ห้องปฏิบัติการ และหอผู้ป่วยวิกฤต

พื้นโรงพยาบาลต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง?

ไม่ว่าจะเลือกวัสดุแบบไหน พื้นในพื้นที่ดูแลผู้ป่วยควรผ่านเกณฑ์พื้นฐานเหล่านี้

• ผิวเรียบและมีรอยต่อน้อย ร่องยาแนวและรอยต่อเป็นจุดสะสมคราบและความชื้น ทำความสะอาดให้ทั่วถึงได้ยาก
• ไม่ดูดซับของเหลว เลือด สารคัดหลั่ง และน้ำยาต่าง ๆ ต้องเช็ดออกได้หมดจากผิวหน้า ไม่ซึมลงเนื้อวัสดุ
• ทนน้ำยาทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ พื้นถูกถูด้วยน้ำยาวันละหลายรอบ ผิวต้องไม่ด่างหรือเสื่อมเร็ว
• ลดการลื่น โดยเฉพาะห้องน้ำ ทางลาด และทางเข้าอาคารที่เปียกบ่อย
• มุมโค้งระหว่างพื้นกับผนัง ทำบัวเชิงผนังแบบโค้งต่อเนื่องจากพื้น ไม่ให้มีมุมฉากที่ฝุ่นและคราบสะสม
• รับน้ำหนักล้อได้ดี เตียงเข็น รถเข็นยา และเครื่องมือแพทย์มีล้อเล็กที่กดลงพื้นเป็นจุด ผิวต้องไม่บุบหรือสึกเป็นรอยล้อ
• ใช้สีช่วยบอกทาง สีพื้นและแถบสีนำทางช่วยให้ผู้ป่วยและญาติหาแผนกได้ง่ายขึ้น

CDC แนะนำให้ทำความสะอาดพื้นตามรอบที่กำหนดและเช็ดสิ่งที่หกทันที พื้นที่เรียบไร้รอยต่อจึงช่วยให้ทีมแม่บ้านทำตามแนวทางนี้ได้ง่ายกว่าพื้นที่มีร่องจำนวนมาก

แต่ละโซนในโรงพยาบาลควรใช้พื้นระบบไหน?

โรงพยาบาลหนึ่งแห่งมีหลายโซนที่ใช้งานต่างกัน การเลือกระบบตามโซนช่วยให้คุ้มงบและดูแลง่ายกว่าใช้ระบบเดียวทั้งอาคาร

ทางเดิน โถงพักคอย และทางเชื่อมอาคาร

• คนและเตียงเข็นสัญจรตลอดวัน ต้องการผิวแข็ง ทนรอยล้อ และทำความสะอาดได้เร็ว
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling ผิวเรียบเงา ไร้รอยต่อ เลือกสีแบ่งโซนหรือทำแถบนำทางได้

ห้องผ่าตัดและห้องที่ต้องควบคุมความสะอาดเข้มงวด

• ต้องเป็นผิวไร้รอยต่อ ทำมุมโค้งเชื่อมผนัง และทนน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ถูพื้นทุกวัน
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling และในห้องที่มีเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ไวต่อไฟฟ้าสถิตอาจเลือกระบบกันไฟฟ้าสถิตตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบ (อ่านเพิ่ม: พื้น ESD กันไฟฟ้าสถิต)

ห้องพักผู้ป่วย ห้องไตเทียม และห้องตรวจ

• ผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่อยู่ในห้องนาน ต้องการพื้นที่เดินสบายเท้าและเสียงเงียบ
• ระบบที่นิยม: แผ่น PVC แบบ Homogeneous เนื้อเดียวตลอดความหนา เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อนให้เป็นผืนเดียว และม้วนขึ้นผนังเป็นบัวโค้ง

ห้องปฏิบัติการ ห้องยา และห้องเก็บสารเคมี

• เสี่ยงสารเคมีหกใส่พื้น ต้องการผิวที่ทนสารเคมีและเช็ดออกง่าย
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling หรือ Epoxy Coating โดยเลือกสูตรตามชนิดสารเคมีที่ใช้จริง

ครัวกลาง ห้องซักรีด และห้องล้างเครื่องมือ

• เจอน้ำร้อน ไอน้ำ และการล้างพื้นด้วยน้ำปริมาณมาก ระบบเคลือบผิวบาง ๆ จึงพองหรือหลุดร่อนได้เร็ว
• ระบบที่นิยม: PU Concrete ที่ทนความร้อนและการเปลี่ยนอุณหภูมิฉับพลัน ร่วมกับผิวกันลื่น

ห้องน้ำ ทางลาด และทางเดินภายนอกอาคาร

• เปียกบ่อยและมีผู้ใช้รถเข็นวีลแชร์ ต้องเพิ่มความฝืดของผิว
• ระบบที่นิยม: ผิวเคลือบกันลื่นแบบโรยทราย หรือ PU Non-Slip ส่วนทางเดินภายนอกใช้ระบบอะคริลิกพร้อมทำสัญลักษณ์ทางเดินและทางวีลแชร์

Epoxy Self-Leveling กับ PVC ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

สองระบบนี้ใช้มากในโรงพยาบาล แต่เหมาะกับพื้นที่ต่างกัน สรุปความต่างหลักได้ดังนี้

Epoxy Self-Leveling

• เทเป็นผืนเดียวไร้รอยต่อ ผิวแข็ง ทนรอยล้อเตียงและรถเข็น
• ทำมุมโค้งเชื่อมผนังด้วยวัสดุชนิดเดียวกันได้
• ซ่อมเฉพาะจุดหรือทาเคลือบผิวหน้าใหม่ได้โดยไม่ต้องรื้อทั้งห้อง
• ผิวแข็งกว่า PVC เดินนาน ๆ จะรู้สึกแข็งกว่า และเสียงเดินดังกว่าเล็กน้อย

PVC แบบ Homogeneous

• เป็นแผ่นสำเร็จรูป ผิวนุ่มกว่า เดินสบายเท้า และลดเสียงกระทบ
• รอยต่อต้องเชื่อมด้วยความร้อน ถ้าเชื่อมไม่ดีน้ำและคราบจะซึมลงใต้แผ่นได้
• พื้นเดิมต้องเรียบและแห้งมาก เพราะความชื้นจากพื้นคอนกรีตทำให้แผ่นโก่งหรือกาวเสื่อม
• ถ้าแผ่นเสียหายต้องตัดเปลี่ยนเป็นช่วง

หลายโรงพยาบาลจึงใช้ทั้งสองระบบร่วมกัน คือ Epoxy Self-Leveling ในทางเดิน ห้องผ่าตัด และห้องปฏิบัติการ ส่วน PVC ใช้ในห้องพักผู้ป่วยและห้องที่ต้องการความเงียบ ดูข้อจำกัดของ Epoxy ที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจได้ที่บทความพื้น epoxy ข้อเสีย

ห้องผ่าตัดควรใช้พื้นแบบไหน?

ห้องผ่าตัดเป็นโซนที่ต้องควบคุมความสะอาดเข้มงวด แนวทางของ CDC แนะนำให้ถูพื้นห้องผ่าตัดด้วยไม้ถูแบบใช้ครั้งเดียวและน้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับโรงพยาบาลหลังเคสสุดท้ายของแต่ละวัน พื้นจึงต้องทนน้ำยาและไม่มีร่องให้คราบตกค้าง

• ผิวไร้รอยต่อทั้งห้อง รวมถึงมุมโค้งเชื่อมผนังทุกด้าน
• ความหนาพอสำหรับเครื่องมือที่มีน้ำหนัก เช่น เตียงผ่าตัดและเครื่องมือแบบตั้งพื้น
• พิจารณาคุณสมบัติกันไฟฟ้าสถิต ตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบและเครื่องมือที่ใช้ในห้อง
• สีพื้นโทนสว่าง ช่วยให้เห็นคราบและสิ่งตกค้างได้ง่าย

ตัวอย่างจากงานจริง ทีม DMH Groups ปรับปรุงพื้นห้องผ่าตัดของโรงพยาบาลธัญบุรี คลอง 6 จังหวัดปทุมธานี จากพื้นกระเบื้องเป็น Epoxy Self-Leveling หนา 3 มม. เพื่อลดร่องยาแนวที่เป็นจุดสะสมคราบ

ปรับปรุงพื้นโรงพยาบาลที่เปิดให้บริการอยู่ ทำอย่างไรไม่ให้กระทบผู้ป่วย?

โรงพยาบาลส่วนใหญ่ปิดทั้งอาคารไม่ได้ งานพื้นจึงต้องวางแผนร่วมกับฝ่ายอาคารและทีมควบคุมการติดเชื้อตั้งแต่ต้น

1. แบ่งทำทีละโซน และจัดทางเดินชั่วคราวให้ผู้ป่วยและเตียงเข็นผ่านได้
2. เลือกช่วงเวลาทำงาน เช่น กลางคืนหรือวันหยุด ในโซนที่ใช้งานหนักช่วงกลางวัน
3. ควบคุมฝุ่นจากการขัดพื้น ใช้เครื่องขัดที่ต่อเครื่องดูดฝุ่น และกั้นพื้นที่ทำงานให้มิดชิด
4. เลือกวัสดุกลิ่นน้อย ในโซนใกล้ผู้ป่วย และระบายอากาศระหว่างรอวัสดุแห้ง
5. รอให้วัสดุแห้งตัวตามกำหนด ก่อนเปิดให้เตียงเข็นและอุปกรณ์หนักผ่าน

ดูแลรักษาพื้นโรงพยาบาลอย่างไรให้ใช้งานได้นาน?

• ใช้น้ำยาทำความสะอาดและน้ำยาฆ่าเชื้อที่เข้ากับระบบพื้น และทดสอบน้ำยาใหม่ในจุดเล็ก ๆ ก่อนใช้ทั้งพื้นที่
• เช็ดสิ่งที่หกทันที โดยเฉพาะสารเคมีและสารละลาย
• ใช้ล้อยางหรือแผ่นรองใต้ขาเครื่องมือหนัก เพื่อลดรอยกดและรอยขีดข่วน
• ตรวจรอยต่อและมุมโค้งเชื่อมผนังเป็นระยะ ซ่อมทันทีเมื่อเห็นรอยแยก
• ทาเคลือบผิวหน้าใหม่ในโซนที่สัญจรหนักเมื่อผิวเริ่มหมอง แทนการรื้อทำใหม่ทั้งระบบ

วิธีดูแลพื้น Epoxy อย่างละเอียดอ่านได้ที่บทความวิธีดูแลรักษาพื้น Epoxy ให้สวยทน

ตัวอย่างงานพื้นโรงพยาบาลของทีม DMH Groups

ด้านล่างเป็นงานพื้นในโรงพยาบาลที่ทีม DMH Groups ติดตั้งจริง ครอบคลุมทั้งทางเดิน ศูนย์ไตเทียม พื้นที่บริการ และทางเดินภายนอก กดที่การ์ดเพื่อดูรายละเอียดและภาพหน้างาน

ดูระบบพื้นทั้งหมดและแนวทางเลือกได้ที่หน้าepoxy flooring service และบทความพื้นโรงงานอาหาร ยา และโชว์รูม จากงานจริง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพื้นโรงพยาบาล

พื้นโรงพยาบาลควรใช้ Epoxy หรือ PVC

ใช้ได้ทั้งสองระบบแต่เหมาะกับคนละโซน Epoxy Self-Leveling เหมาะกับทางเดิน ห้องผ่าตัด และห้องปฏิบัติการที่ต้องการผิวไร้รอยต่อและทนรอยล้อเตียง ส่วน PVC แบบ Homogeneous เหมาะกับห้องพักผู้ป่วยที่ต้องการพื้นนุ่มและเงียบ หลายโรงพยาบาลจึงใช้ร่วมกันตามโซน

พื้นห้องผ่าตัดใช้วัสดุอะไร

นิยมใช้ Epoxy Self-Leveling ที่เทเป็นผืนเดียวไร้รอยต่อพร้อมทำมุมโค้งเชื่อมผนัง หรือแผ่น PVC ที่เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อน ห้องที่มีเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ไวต่อไฟฟ้าสถิตอาจเลือกระบบกันไฟฟ้าสถิตตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบ

เปลี่ยนพื้นกระเบื้องห้องผ่าตัดเป็น Epoxy ได้ไหม

ทำได้ โดยต้องตรวจว่ากระเบื้องเดิมยึดแน่น ถ้ามีแผ่นร่อนต้องรื้อออกและซ่อมพื้นก่อน จากนั้นเตรียมผิว รองพื้น และเท Epoxy Self-Leveling ให้ร่องยาแนวหายไปเป็นผิวเดียว ตัวอย่างงานจริงคือห้องผ่าตัดโรงพยาบาลธัญบุรีที่เปลี่ยนเป็น Epoxy Self-Leveling หนา 3 มม.

ทำพื้นโรงพยาบาลต้องปิดพื้นที่นานเท่าไหร่

ขึ้นกับขนาดพื้นที่ สภาพพื้นเดิม และระบบที่เลือก งานส่วนใหญ่แบ่งทำทีละโซนเพื่อให้ส่วนอื่นยังเปิดให้บริการได้ และต้องรอให้วัสดุแห้งตัวตามกำหนดก่อนเปิดให้เตียงเข็นผ่าน ทีมงานจะประเมินระยะเวลาให้หลังสำรวจหน้างาน

พื้น Epoxy ทนน้ำยาฆ่าเชื้อในโรงพยาบาลได้ไหม

โดยทั่วไปทนน้ำยาทำความสะอาดและน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ประจำวันได้ แต่สารบางชนิดที่เข้มข้นอาจทำให้ผิวด่างหรือหมองลง ควรแจ้งชนิดน้ำยาที่ใช้ให้ผู้ติดตั้งเลือกสูตรที่เหมาะ และทดสอบน้ำยาใหม่ในจุดเล็ก ๆ ก่อนใช้ทั้งพื้นที่

ทางเดินภายนอกโรงพยาบาลควรใช้พื้นแบบไหน

ทางเดินที่โดนแดดและฝนควรใช้ระบบที่ทนรังสี UV และกันลื่น เช่น ระบบอะคริลิกหรือ PU สำหรับภายนอก พร้อมทำสัญลักษณ์ทางเดินและทางสำหรับรถเข็นวีลแชร์ให้เห็นชัด เช่นงานทางเดินโรงพยาบาลพระมงกุฎ กรุงเทพฯ

กำลังวางแผนปรับปรุงพื้นโรงพยาบาลหรือคลินิก? ทีม DMH Groups พร้อมสำรวจหน้างาน ตรวจความชื้นและสภาพพื้นเดิม แนะนำระบบที่เหมาะกับแต่ละโซน และวางแผนแบ่งพื้นที่ทำงานไม่ให้กระทบการให้บริการ ปรึกษาฟรีทาง LINE หรือโทร 083-805-2305