พื้นโรงพยาบาล ใช้ระบบไหน เลือกอย่างไรให้สะอาด ปลอดภัย และดูแลง่าย

คำตอบสั้น ๆ: พื้นโรงพยาบาลควรเป็นผิวเรียบไร้รอยต่อ ไม่ดูดซับของเหลว ทนน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ทำความสะอาดทุกวัน และลดการลื่น ทางเดินและห้องผ่าตัดนิยมใช้ Epoxy Self-Leveling ห้องพักผู้ป่วยและห้องไตเทียมนิยมใช้แผ่น PVC แบบ Homogeneous ที่เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อน ส่วนครัวและห้องซักรีดที่เจอน้ำร้อนควรใช้ PU Concrete

โรงพยาบาลเป็นอาคารที่พื้นทำงานหนักตลอด 24 ชั่วโมง ทั้งเตียงเข็น รถเข็นอุปกรณ์ การถูพื้นด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อหลายรอบต่อวัน และผู้ใช้ที่เป็นผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุซึ่งลื่นล้มง่าย การเลือกพื้นโรงพยาบาลจึงต้องดูทั้งความสะอาด ความปลอดภัย และวิธีปรับปรุงที่ไม่รบกวนการให้บริการ

บทความนี้สรุปจากงานพื้นโรงพยาบาลจริงของทีม DMH Groups ทั้งทางเดิน ห้องผ่าตัด ศูนย์ไตเทียม และพื้นที่บริการ ประกอบกับแนวทางควบคุมการติดเชื้อจากสิ่งแวดล้อมในสถานพยาบาลของ CDC สหรัฐอเมริกา ซึ่งแนะนำให้เลี่ยงพื้นพรมในโซนที่คนสัญจรมากหรือมีโอกาสหกเลอะ เช่น ห้องผ่าตัด ห้องปฏิบัติการ และหอผู้ป่วยวิกฤต

พื้นโรงพยาบาลต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง?

ไม่ว่าจะเลือกวัสดุแบบไหน พื้นในพื้นที่ดูแลผู้ป่วยควรผ่านเกณฑ์พื้นฐานเหล่านี้

• ผิวเรียบและมีรอยต่อน้อย ร่องยาแนวและรอยต่อเป็นจุดสะสมคราบและความชื้น ทำความสะอาดให้ทั่วถึงได้ยาก
• ไม่ดูดซับของเหลว เลือด สารคัดหลั่ง และน้ำยาต่าง ๆ ต้องเช็ดออกได้หมดจากผิวหน้า ไม่ซึมลงเนื้อวัสดุ
• ทนน้ำยาทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ พื้นถูกถูด้วยน้ำยาวันละหลายรอบ ผิวต้องไม่ด่างหรือเสื่อมเร็ว
• ลดการลื่น โดยเฉพาะห้องน้ำ ทางลาด และทางเข้าอาคารที่เปียกบ่อย
• มุมโค้งระหว่างพื้นกับผนัง ทำบัวเชิงผนังแบบโค้งต่อเนื่องจากพื้น ไม่ให้มีมุมฉากที่ฝุ่นและคราบสะสม
• รับน้ำหนักล้อได้ดี เตียงเข็น รถเข็นยา และเครื่องมือแพทย์มีล้อเล็กที่กดลงพื้นเป็นจุด ผิวต้องไม่บุบหรือสึกเป็นรอยล้อ
• ใช้สีช่วยบอกทาง สีพื้นและแถบสีนำทางช่วยให้ผู้ป่วยและญาติหาแผนกได้ง่ายขึ้น

CDC แนะนำให้ทำความสะอาดพื้นตามรอบที่กำหนดและเช็ดสิ่งที่หกทันที พื้นที่เรียบไร้รอยต่อจึงช่วยให้ทีมแม่บ้านทำตามแนวทางนี้ได้ง่ายกว่าพื้นที่มีร่องจำนวนมาก

แต่ละโซนในโรงพยาบาลควรใช้พื้นระบบไหน?

โรงพยาบาลหนึ่งแห่งมีหลายโซนที่ใช้งานต่างกัน การเลือกระบบตามโซนช่วยให้คุ้มงบและดูแลง่ายกว่าใช้ระบบเดียวทั้งอาคาร

ทางเดิน โถงพักคอย และทางเชื่อมอาคาร

• คนและเตียงเข็นสัญจรตลอดวัน ต้องการผิวแข็ง ทนรอยล้อ และทำความสะอาดได้เร็ว
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling ผิวเรียบเงา ไร้รอยต่อ เลือกสีแบ่งโซนหรือทำแถบนำทางได้

ห้องผ่าตัดและห้องที่ต้องควบคุมความสะอาดเข้มงวด

• ต้องเป็นผิวไร้รอยต่อ ทำมุมโค้งเชื่อมผนัง และทนน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ถูพื้นทุกวัน
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling และในห้องที่มีเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ไวต่อไฟฟ้าสถิตอาจเลือกระบบกันไฟฟ้าสถิตตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบ (อ่านเพิ่ม: พื้น ESD กันไฟฟ้าสถิต)

ห้องพักผู้ป่วย ห้องไตเทียม และห้องตรวจ

• ผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่อยู่ในห้องนาน ต้องการพื้นที่เดินสบายเท้าและเสียงเงียบ
• ระบบที่นิยม: แผ่น PVC แบบ Homogeneous เนื้อเดียวตลอดความหนา เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อนให้เป็นผืนเดียว และม้วนขึ้นผนังเป็นบัวโค้ง

ห้องปฏิบัติการ ห้องยา และห้องเก็บสารเคมี

• เสี่ยงสารเคมีหกใส่พื้น ต้องการผิวที่ทนสารเคมีและเช็ดออกง่าย
• ระบบที่นิยม: Epoxy Self-Leveling หรือ Epoxy Coating โดยเลือกสูตรตามชนิดสารเคมีที่ใช้จริง

ครัวกลาง ห้องซักรีด และห้องล้างเครื่องมือ

• เจอน้ำร้อน ไอน้ำ และการล้างพื้นด้วยน้ำปริมาณมาก ระบบเคลือบผิวบาง ๆ จึงพองหรือหลุดร่อนได้เร็ว
• ระบบที่นิยม: PU Concrete ที่ทนความร้อนและการเปลี่ยนอุณหภูมิฉับพลัน ร่วมกับผิวกันลื่น

ห้องน้ำ ทางลาด และทางเดินภายนอกอาคาร

• เปียกบ่อยและมีผู้ใช้รถเข็นวีลแชร์ ต้องเพิ่มความฝืดของผิว
• ระบบที่นิยม: ผิวเคลือบกันลื่นแบบโรยทราย หรือ PU Non-Slip ส่วนทางเดินภายนอกใช้ระบบอะคริลิกพร้อมทำสัญลักษณ์ทางเดินและทางวีลแชร์

Epoxy Self-Leveling กับ PVC ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

สองระบบนี้ใช้มากในโรงพยาบาล แต่เหมาะกับพื้นที่ต่างกัน สรุปความต่างหลักได้ดังนี้

Epoxy Self-Leveling

• เทเป็นผืนเดียวไร้รอยต่อ ผิวแข็ง ทนรอยล้อเตียงและรถเข็น
• ทำมุมโค้งเชื่อมผนังด้วยวัสดุชนิดเดียวกันได้
• ซ่อมเฉพาะจุดหรือทาเคลือบผิวหน้าใหม่ได้โดยไม่ต้องรื้อทั้งห้อง
• ผิวแข็งกว่า PVC เดินนาน ๆ จะรู้สึกแข็งกว่า และเสียงเดินดังกว่าเล็กน้อย

PVC แบบ Homogeneous

• เป็นแผ่นสำเร็จรูป ผิวนุ่มกว่า เดินสบายเท้า และลดเสียงกระทบ
• รอยต่อต้องเชื่อมด้วยความร้อน ถ้าเชื่อมไม่ดีน้ำและคราบจะซึมลงใต้แผ่นได้
• พื้นเดิมต้องเรียบและแห้งมาก เพราะความชื้นจากพื้นคอนกรีตทำให้แผ่นโก่งหรือกาวเสื่อม
• ถ้าแผ่นเสียหายต้องตัดเปลี่ยนเป็นช่วง

หลายโรงพยาบาลจึงใช้ทั้งสองระบบร่วมกัน คือ Epoxy Self-Leveling ในทางเดิน ห้องผ่าตัด และห้องปฏิบัติการ ส่วน PVC ใช้ในห้องพักผู้ป่วยและห้องที่ต้องการความเงียบ ดูข้อจำกัดของ Epoxy ที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจได้ที่บทความพื้น epoxy ข้อเสีย

ห้องผ่าตัดควรใช้พื้นแบบไหน?

ห้องผ่าตัดเป็นโซนที่ต้องควบคุมความสะอาดเข้มงวด แนวทางของ CDC แนะนำให้ถูพื้นห้องผ่าตัดด้วยไม้ถูแบบใช้ครั้งเดียวและน้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับโรงพยาบาลหลังเคสสุดท้ายของแต่ละวัน พื้นจึงต้องทนน้ำยาและไม่มีร่องให้คราบตกค้าง

• ผิวไร้รอยต่อทั้งห้อง รวมถึงมุมโค้งเชื่อมผนังทุกด้าน
• ความหนาพอสำหรับเครื่องมือที่มีน้ำหนัก เช่น เตียงผ่าตัดและเครื่องมือแบบตั้งพื้น
• พิจารณาคุณสมบัติกันไฟฟ้าสถิต ตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบและเครื่องมือที่ใช้ในห้อง
• สีพื้นโทนสว่าง ช่วยให้เห็นคราบและสิ่งตกค้างได้ง่าย

ตัวอย่างจากงานจริง ทีม DMH Groups ปรับปรุงพื้นห้องผ่าตัดของโรงพยาบาลธัญบุรี คลอง 6 จังหวัดปทุมธานี จากพื้นกระเบื้องเป็น Epoxy Self-Leveling หนา 3 มม. เพื่อลดร่องยาแนวที่เป็นจุดสะสมคราบ

ปรับปรุงพื้นโรงพยาบาลที่เปิดให้บริการอยู่ ทำอย่างไรไม่ให้กระทบผู้ป่วย?

โรงพยาบาลส่วนใหญ่ปิดทั้งอาคารไม่ได้ งานพื้นจึงต้องวางแผนร่วมกับฝ่ายอาคารและทีมควบคุมการติดเชื้อตั้งแต่ต้น

1. แบ่งทำทีละโซน และจัดทางเดินชั่วคราวให้ผู้ป่วยและเตียงเข็นผ่านได้
2. เลือกช่วงเวลาทำงาน เช่น กลางคืนหรือวันหยุด ในโซนที่ใช้งานหนักช่วงกลางวัน
3. ควบคุมฝุ่นจากการขัดพื้น ใช้เครื่องขัดที่ต่อเครื่องดูดฝุ่น และกั้นพื้นที่ทำงานให้มิดชิด
4. เลือกวัสดุกลิ่นน้อย ในโซนใกล้ผู้ป่วย และระบายอากาศระหว่างรอวัสดุแห้ง
5. รอให้วัสดุแห้งตัวตามกำหนด ก่อนเปิดให้เตียงเข็นและอุปกรณ์หนักผ่าน

ดูแลรักษาพื้นโรงพยาบาลอย่างไรให้ใช้งานได้นาน?

• ใช้น้ำยาทำความสะอาดและน้ำยาฆ่าเชื้อที่เข้ากับระบบพื้น และทดสอบน้ำยาใหม่ในจุดเล็ก ๆ ก่อนใช้ทั้งพื้นที่
• เช็ดสิ่งที่หกทันที โดยเฉพาะสารเคมีและสารละลาย
• ใช้ล้อยางหรือแผ่นรองใต้ขาเครื่องมือหนัก เพื่อลดรอยกดและรอยขีดข่วน
• ตรวจรอยต่อและมุมโค้งเชื่อมผนังเป็นระยะ ซ่อมทันทีเมื่อเห็นรอยแยก
• ทาเคลือบผิวหน้าใหม่ในโซนที่สัญจรหนักเมื่อผิวเริ่มหมอง แทนการรื้อทำใหม่ทั้งระบบ

วิธีดูแลพื้น Epoxy อย่างละเอียดอ่านได้ที่บทความวิธีดูแลรักษาพื้น Epoxy ให้สวยทน

ตัวอย่างงานพื้นโรงพยาบาลของทีม DMH Groups

ด้านล่างเป็นงานพื้นในโรงพยาบาลที่ทีม DMH Groups ติดตั้งจริง ครอบคลุมทั้งทางเดิน ศูนย์ไตเทียม พื้นที่บริการ และทางเดินภายนอก กดที่การ์ดเพื่อดูรายละเอียดและภาพหน้างาน

ดูระบบพื้นทั้งหมดและแนวทางเลือกได้ที่หน้ารับทำพื้นอีพ็อกซี่ และบทความพื้นโรงงานอาหาร ยา และโชว์รูม จากงานจริง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพื้นโรงพยาบาล

พื้นโรงพยาบาลควรใช้ Epoxy หรือ PVC

ใช้ได้ทั้งสองระบบแต่เหมาะกับคนละโซน Epoxy Self-Leveling เหมาะกับทางเดิน ห้องผ่าตัด และห้องปฏิบัติการที่ต้องการผิวไร้รอยต่อและทนรอยล้อเตียง ส่วน PVC แบบ Homogeneous เหมาะกับห้องพักผู้ป่วยที่ต้องการพื้นนุ่มและเงียบ หลายโรงพยาบาลจึงใช้ร่วมกันตามโซน

พื้นห้องผ่าตัดใช้วัสดุอะไร

นิยมใช้ Epoxy Self-Leveling ที่เทเป็นผืนเดียวไร้รอยต่อพร้อมทำมุมโค้งเชื่อมผนัง หรือแผ่น PVC ที่เชื่อมรอยต่อด้วยความร้อน ห้องที่มีเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ไวต่อไฟฟ้าสถิตอาจเลือกระบบกันไฟฟ้าสถิตตามข้อกำหนดของผู้ออกแบบ

เปลี่ยนพื้นกระเบื้องห้องผ่าตัดเป็น Epoxy ได้ไหม

ทำได้ โดยต้องตรวจว่ากระเบื้องเดิมยึดแน่น ถ้ามีแผ่นร่อนต้องรื้อออกและซ่อมพื้นก่อน จากนั้นเตรียมผิว รองพื้น และเท Epoxy Self-Leveling ให้ร่องยาแนวหายไปเป็นผิวเดียว ตัวอย่างงานจริงคือห้องผ่าตัดโรงพยาบาลธัญบุรีที่เปลี่ยนเป็น Epoxy Self-Leveling หนา 3 มม.

ทำพื้นโรงพยาบาลต้องปิดพื้นที่นานเท่าไหร่

ขึ้นกับขนาดพื้นที่ สภาพพื้นเดิม และระบบที่เลือก งานส่วนใหญ่แบ่งทำทีละโซนเพื่อให้ส่วนอื่นยังเปิดให้บริการได้ และต้องรอให้วัสดุแห้งตัวตามกำหนดก่อนเปิดให้เตียงเข็นผ่าน ทีมงานจะประเมินระยะเวลาให้หลังสำรวจหน้างาน

พื้น Epoxy ทนน้ำยาฆ่าเชื้อในโรงพยาบาลได้ไหม

โดยทั่วไปทนน้ำยาทำความสะอาดและน้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้ประจำวันได้ แต่สารบางชนิดที่เข้มข้นอาจทำให้ผิวด่างหรือหมองลง ควรแจ้งชนิดน้ำยาที่ใช้ให้ผู้ติดตั้งเลือกสูตรที่เหมาะ และทดสอบน้ำยาใหม่ในจุดเล็ก ๆ ก่อนใช้ทั้งพื้นที่

ทางเดินภายนอกโรงพยาบาลควรใช้พื้นแบบไหน

ทางเดินที่โดนแดดและฝนควรใช้ระบบที่ทนรังสี UV และกันลื่น เช่น ระบบอะคริลิกหรือ PU สำหรับภายนอก พร้อมทำสัญลักษณ์ทางเดินและทางสำหรับรถเข็นวีลแชร์ให้เห็นชัด เช่นงานทางเดินโรงพยาบาลพระมงกุฎ กรุงเทพฯ

กำลังวางแผนปรับปรุงพื้นโรงพยาบาลหรือคลินิก? ทีม DMH Groups พร้อมสำรวจหน้างาน ตรวจความชื้นและสภาพพื้นเดิม แนะนำระบบที่เหมาะกับแต่ละโซน และวางแผนแบ่งพื้นที่ทำงานไม่ให้กระทบการให้บริการ ปรึกษาฟรีทาง LINE หรือโทร 083-805-2305